Gezondheid terug naar de schoolbanken

Funderend Onderwijs

Voor het eerst komt er op de scholen een mogelijkheid voor een integrale aanbieding van een gezonde levensstijl en bewegingsonderwijs.
In de maand juni 2006 is een onderzoek gedaan naar de kwaliteit van het nieuwe educatiegebied in het Funderend Onderwijs te weten: Gezonde levensstijl en bewegingsonderwijs. Voor het eerst krijgen een gezonde levensstijl en het bewegingsonderwijs een integrale benadering en aanbieding.
Dat is een van de vele positieve doelen die het FO nastreeft. 
Onderzoek wijst echter uit, dat alhoewel de beleidsintenties goed zijn, de uitvoering op vele fronten nog voor verbetering vatbaar is. 

De overheid en de betrokken onderwijsinstanties formuleren sinds 1995 ingrijpende vernieuwingsambities voor het Funderend Onderwijs (F.O.) De ambities zijn vastgelegd in diverse beleidsdocumenten.
Gedurende de afgelopen decennia zijn gerichte inspanningen verricht voor onderwijsverbetering. 
Zowel Servisio di Asuntunan di Ensenansa (SAE), verantwoordelijk voor de uitvoering van het eilandelijk beleid, als de Inspectie F.O./B.O,  wilden daarom onderzoeken hoe het er in de praktijk voorstaat met de onderwijs-kwaliteit, in de eerste cyclus van het F.O. voor het educatiegebied Gezonde Levensstijl en Bewegingsonderwijs (GLB). 
De Servisio di Asuntunan di Enseñansa verstrekte de opdracht tot het onderzoek, dat werd gefinancierd door de USONA.  
De zeer hoge respons op de enquête, de volledige medewerking tijdens de werkbezoeken en de hoge kwaliteitsgraad van deelname aan de evaluatiebijeenkomsten zorgden gezamenlijk voor een geslaagd onderzoek.
Er bestaat zéér grote behoefte aan verdere nascholing, aan verbetering van de faciliteiten en aan adequate leermiddelen om de bovenvermelde ambities in het F.O. voor onderwijsvernieuwing te kunnen realiseren.

Leskwaliteit

Het is verheugend te kunnen melden, dat meerdere onderwijsgevenden een goede scholing wensen om de leervorderingen van leerlingen te kunnen documenteren via leerlingvolgsystemen en om te kunnen aansluiten op de gezamenlijk gekozen schoolthema’s. Echter, deze scholingsbehoeften zien we overwegend bij de reeds ten dele nageschoolde leerkrachten op het gebied van GLB. 

Bezien we de gemiddelde kwaliteit van de lessen en de expertise van de onderwijsgevenden, dan is helaas de term “bedroevend” op zijn plaats. 
De leskwaliteit lijkt allereerst verslechterd door de toename van het aantal onbevoegden, niet bekwame externe personen die de ‘lessen’ verzorgen. De onderwijskundige gerichtheid vanuit het vernieuwde F.O. is in die situaties geheel afwezig. Er bestaat dan geen samenhangende leergang en de ‘lessen’ bestaan doorgaans uit ‘het prettig bezighouden van kinderen in een recreatieve sfeer.’ In tegenstelling tot het onderwijzend personeel wordt bij deze personen geen jaarplanning e.d. vereist! 

Nascholingsprogramma

Ook de nascholing op het gebied van GLB leidt tot bezorgdheid. Van de huidige leerkrachten in het werkgebied 1e cyclus F.O. (voornamelijk voormalige kleuterleidsters) heeft slechts 43 %  zes jaar geleden (augustus 2000) deelgenomen aan een driedaags nascholingsprogramma. Hoewel dit programma van 6 dagdelen een waardevolle introductie vormde, ontbreken bij deze groep vakleerkrachten de vereiste kennis en vaardigheden voor het educatiegebied GLB, te weten:

• Bewegingsonderwijs, gericht op de volledige 1e cyclus
• Gezonde Levensstijl; het complete gedeelte voor de 1e cyclus
• De beoogde integratie van lessen en leergangen voor beide domeinen voor het educatiegebied GLB, in één samenhangende benadering.

Voor de beoordeling van de faciliteiten werd 30% van de scholen bezocht en is met de schoolleiding gesproken. Het geheel toont een triest beeld. Afgelopen decennia is nauwelijks geïnvesteerd in het bewegingsonderwijs en nog minder in de gezonde levensstijl op school; de verwaarlozing is op alle fronten zichtbaar. De schoolpleinen en speelgelegenheden vormen veelal een verhoogd risico voor de fysieke veiligheid van kinderen. Op korte termijn zullen investeringen nodig zijn in kwaliteitsverbetering van faciliteiten, spel- en speelmateriaal. Het Vergoeding &Verantwoording stelsel (V&V) heeft kennelijk niet geleid tot voldoende en kwalitatief juiste kwaliteitsvoorzieningen. Goede bergruimten kunnen voorkomen dat materiaal snel ’verdwijnt’, of wordt benut voor andere doeleinden. Tijdens de evaluatievergaderingen werd de noodzaak van goede afsluitbare bergruimten nog verder onderstreept.

Positief

De positieve impressies komen van de (voormalige) kleuterleidsters, vooral van de groep die in augustus / september 2000 heeft deelgenomen aan de driedaagse scholingscursus op Sentro Deportivo Kòrsou (SDK).
Zij vormen echter slechts 43% van de huidige leerkrachten in de 1e cyclus van het F.O. 
Zij tonen grote motivatie en vindingrijkheid om de lessen bewegingsonderwijs op hoog niveau te verzorgen, dikwijls in een beperkte/gebrekkige speelzaal. Zij tonen bovendien zeer gerichte scholingsbehoeften. Geheel in lijn met de ambities van het F.O. wensen zij onderwijsvaardigheden te verwerven, die verder voortborduren op de eerste nascholing. Zij verschillen in hun prioriteitenkeuze dan ook sterk van de nog niet geschoolde groep.

Er bestaan grote uitdagingen om de kloof te dichten tussen de vernieuwingsambities van het Funderend Onderwijs en de feitelijk waargenomen onderwijspraktijk. Die uitdagingen gelden zowel voor het scholingsniveau van onderwijsgevenden (individueel en in teamverband) als voor de kwaliteit van accommodaties, voorzieningen en leermaterialen.

De eerste stappen voor een structurele bijdrage aan de gezonde levensstijl van de Curaçaose gemeenschap zijn genomen. Het zal niet lang meer duren voordat de eerste FO-scholen in hun reglement een schoolbeleid hebben opgenomen, gericht op een gezonde levensstijl binnen hun schoolgemeenschap, bijvoorbeeld met betrekking tot traktaties en verkoop van etenswaren en drank.

Rein Persaud
4618955
sguide@curinfo.an