Scharrelkippen: veel beter leven dan in bio-industrie

Pluimveehouder Stanley Fransisca boert biologisch

Met de huisvesting van kippen in de grootschalige bio-industrie is het niet best gesteld. De slechte leefomstandigheden zijn uitsluitend gericht op één ding: dieronvriendelijke productie van eieren of vlees. Maar het kan ook anders, biologisch. Zoals op Curaçao bij pluimveehouder Stanley Fransisca. 

Een biologische kip wandelt lekker in de vrije natuur. Geen hok, waarin het dier met honderden soortgenoten alleen om zijn as kan draaien. Zo’n afgesloten ruimte voor de kip heet een legbatterij. In een legbatterij waarin achttien kippen op een m2 zitten, kan –en moet – het arm dier alleen maar eieren leggen. Een ander, maar net zo schrijnende situatie is die van de ‘slachtkuikens’. Die moeten vooral snel groeien zodat ze binnen enkele weken op gewicht zijn voor consumptie. 

Bio-industrie

Een batterijkip is levenslang veroordeeld tot een metalen kooi, waarin zij zich nauwelijks kan bewegen. Elke kip heeft minstens vier vierkante meter nodig in de frisse lucht. De ruimte voor een kip in een legbatterij is net iets meer dan de oppervlakte van een A-4’tje.
Om te voorkomen dat de kippen elkaar in die nauwe leefruimte pikken, wordt een stuk van de snavel afgesneden. Haar enige taak is zoveel mogelijk eieren te produceren. Door het gebrek aan beweging worden haar botten broos en breken snel. Vol stress, angst en pijn slijt zij haar dagen op een draadgazen rooster. Als haar eierenproductie daalt, rest het slachthuis dat ze uiteindelijk als ‘soepkip’ weer verlaat.

Om de veren te verzorgen, schudt een kip in natuurlijke omstandigheden – in de openlucht dus – zand tussen de veren om overtollige olie weg te schuren. In een legbatterijkooi, waar geen zand of ander strooisel aanwezig is, duiken de hennen op de kale draadgazen vloer alsof zij een stofbad nemen. Gedreven door instincten nemen zij een denkbeeldig bad. Een batterijkip kan nauwelijks bewegen, geen nest bouwen, niet scharrelen, schrapen, of een stofbad nemen en niet op stok gaan om de nacht door te brengen. Elk natuurlijk gedrag is onmogelijk.
Geen enkel levend wezen kan zijn instincten zomaar ’uitzetten’. In een kooi leidt dit tot voortdurende frustraties.

Ook hier biologisch boeren

Maar het kan ook anders, natuurlijk dus, op biologische wijze. De biologische kip is nu ook verkrijgbaar op Curaçao. Stanley Fransisca heeft zijn eigen boerderij bij Seru Machu, op het Oostelijke gedeelte van het eiland. 
Op zijn boerderij heeft hij vooral pluimvee waaronder kippen, pauwen, eenden, ganzen, van verschillende rassen, fazanten en kwartels. Al het pluimvee wordt met organisch voedsel gevoed. De dieren krijgen absoluut geen voedsel waarin hormonen en/of steroïden zijn verwerkt. De kippen die hij uit het buitenland krijgt zij ook niet genetisch gemanipuleerd. 
De deuren van de meeste kippenhokken staan open zodat de kippen vrij rond kunnen lopen. Merkwaardig is dat elke groep kippen in de buurt van hun eigen hok blijft. Op een of andere manier hebben zij respect voor het territorium van andere groepen. Ook de haan van elke groep heeft een belangrijke functie. ,,Hanengevechten komen zelden voor omdat elke kooi maar een haan heeft. Er is maar één brutale haan die naar een andere kooi gaat en de andere haan tolereert dat” zegt Stanley. 

Foerageren

Kippen moeten kunnen bewegen. Dat doen ze ook in de vrije natuur; geen moment rust. Ze schrapen met hun poten in het zand op zoek naar zaden, insecten en wormen. Kippen nemen een zandbad waarbij ze wild met hun veren schudden. Het eerder genoemde ‘snavelkappen’ is in de biologische pluimveehouderij niet toegestaan. De biologische pluimveehouder zorgt er gewoon voor dat zijn kippen voldoende ruimte en afleiding hebben. Buiten kunnen ze in het gras en op stal tussen het stro scharrelen.
Op deze biologische boerderij krijgen kippen graankorrels om op te pikken. En ze zoeken zelf voedsel. Met hun poten woelen ze buiten de aarde om, op zoek naar wormen en insecten. Pikken, op zoek naar voedsel en schrapen is een normale bezigheid van een biologische of scharrelkip. Dit heet foerageren. Het schrapen over de grond houdt de nagels kort en de voeten gezond. Bij een kip in een legbatterij groeien de nagels door, krom of scheuren af. Soms groeien de nagels om het draadgaas van de bodem heen. Doordat de bodem schuin afloopt naar voren (zodat de eieren niet beschadigen) staat de kip constant met haar hele gewicht op haar tenen. Ook dit leidt tot beschadigingen aan de poten. Kippen die vrij rondlopen hebben geen afwijkingen aan de poten.

Trots op ei

Een kip legt bijna elke dag een ei. Na het leggen van een ei is het een gekakel van jewelste. Het lijkt wel alsof alle kippen moeten weten dat het weer gelukt is. Het leggen van een ei doet ze het liefst alleen, in de beschutting van een nest of een klein hokje waarvan verschillende speciaal gemaakt zijn voor de legkippen. Als het ei eenmaal gelegd is, laat ze het vol trots horen! Luid tokkend roept ze de haan erbij. 

Dagelijks worden de eieren geraapt. De eieren zijn iets kleiner dan de eieren die u gewend bent te kopen in de winkel. Dat komt deels omdat de biologische kippen geen hormonen toegediend krijgen en hoe ouder de kip is, des te groter de eieren zijn. Bevruchte eieren worden na 21 dagen uitgebroed. Een biologische kip legt gemiddeld 275 en een gangbare kip 310 eieren per jaar. De eierdooier van een biologisch ei heeft niet altijd dezelfde kleur geel. Dit komt doordat het menu van kip tot kip en van dag tot dag varieert. De eieren van de kippen in een legbatterij zijn vaak altijd dezelfde kleur. Dit komt doordat het voer een chemische kleurstof bevat en wordt op een lopende band voor de kooi getransporteerd.

Op bestelling

Het vlees van de biologische of scharrelkip smaakt ook anders, maar dat moet u zelf proeven. De kippen worden op bestelling geslacht en bij u thuis bezorgd. Over enkele maanden zijn de biologische kippen van Stanley Fransisca op verschillende verkooppunten op het eiland te koop. Hij is te bereiken op telefoonnummer 5191927 en via e-mail: stanleygoose@curinfo.an. De verse scharreleieren van zijn boerderij zijn dagelijks verkrijgbaar bij de gezondheidswinkel ‘Harmonia’ aan de Prof. Kernkampweg.

Waakhanen?

Hanen, de mannen, zijn goede waakdieren. Als er bijvoorbeeld een roofvogel in de buurt is die graag een kuiken of hen – een vrouwelijke kip – lust, waarschuwt hij de anderen door luid te kakelen. Roofvogels komen ook op Curaçao voor en het beschermingsgedrag van de hanen kan bijna dagelijks worden gezien. 

De kippen begeven zich niet gemakkelijk op een open vlakte. Dit gedrag is ook duidelijk te zien op de biologische boerderij van  Stanley Fransisca. Zodra een kip een open vlakte moet oversteken, doet zij dit rennend. Zodra de overkant is bereikt maakt zij zich weer groot en gaat over op de normale bezigheden zoals het scharrelen en schrapen. Omdat hennen zich veiliger voelen in het gezelschap van een haan, lopen er op de boerderij ook altijd een paar hanen tussen de hennen. 

Op stok

Ook slapen kippen van nature in een boom zodat ze niet ten prooi vallen aan nachtelijke roofdieren. Tegen het vallen van de avond zoeken de kippen een veilige plek in een boom of nestelen zich in hun eigen hok. In de hokken bij boer Fransisca zijn stokken aangebracht waarop de kip een hoger gelegen plekje zoekt voor de nacht. Zo’n hoge plek lijkt het meeste op een natuurlijke slaapplaats en de kip vindt het fijn. Bovendien is dit beter voor de gezondheid. Als een kip namelijk op de grond slaapt, wordt het broeierig en kruipt er ongedierte tussen de veren.