Veelbelovend maar zinloos

TRENDY sportdrankjes vaak 

TRICKY

Beloftevolle sport- en energiedrankjes zijn vaak niets meer of minder dan water met verschillende suikers, zoetstoffen, kleurstoffen. Met een dosis stimulerende middelen bovendien. Dus: als u bewust met sportieve activiteit gezond bezig bent – of wilt zijn -, dan heeft u juist deze foute toevoegingen beslist niet nodig. 

Veel sporters gaan ervan uit dat vocht, suiker en energie nodig zijn tijdens hun activiteit. Klopt, alle drie zijn belangrijk en zelfs essentieel. Maar laten we eerst even stilstaan bij deze drie belangrijke benodigdheden voor het lichaam. 
Ongeveer 40 jaar geleden werd de eerste sportdrank ontwikkeld met de bedoeling het lichaam te voorzien van water en zouten. Deze dranken bestonden uit water, koolhydraten en elektrolyten. De laatsten zijn samengestelde stoffen die in een oplossing geheel of gedeeltelijk in ionen splitsen. Hiertoe behoren bijvoorbeeld de zouten die in sportdranken zitten.

Liever gewoon water

Water is belangrijk voor de gezondheid en tijdens het sporten zult u meer water nodig hebben omdat u ook veel transpireert. Vooral in ons tropisch klimaat kan het vochtverlies groot zijn. Bij het zweten verliest u niet alleen vocht maar ook mineralen, als natrium, chloor (natriumchloride = keukenzout), kalium en magnesium. Dit kan spierkramp veroorzaken. In de laatste jaren worden sporters overspoeld met allerlei soorten ‘water’. De een belooft meer wonderbaarlijke prestaties dan de andere. Kijk uit, want behalve zouten en mineralen worden ook zoetstoffen toegevoegd die uw bloedsuiker weer danig van streek kunnen brengen. Neem liever gewoon een fles water, of loop eens extra naar de waterkoeler tijdens het sporten. Daarna kunt u altijd, als u heel lang heeft gesport en veel heeft gezweet, een kopje bouillon drinken.

Suiker

Uw lichaam heeft suiker – koolhydraten dus – nodig tijdens het uitoefenen van langdurige of intensieve sport. Met suiker wordt niet bedoeld de geraffineerde suiker, maar voedingstoffen die koolhydraten bevatten. Die worden omgezet in glucose en dit is de energie voor de spieren. De opgeslagen suikers in de lever (glycogeen) zijn soms niet voldoende. De voorraad glycogeen is ongeveer 300-400 gram, wat tijdens intensief sporten ongeveer 1,5 uur energie kan leveren. Daarom is het soms noodzakelijk om tijdens langdurige sport wat extra koolhydraten te gebruiken. Het lichaam kan energie het makkelijkst vrijmaken uit glucose en glycogeen. Hou rekening dat de suikers in sportdrank toegevoegde suikers zijn. Dit is niet hetzelfde als glucose of glucogeen, dus uw lichaam kan deze suikers niet direct gebruiken. Vaak zijn er –meerdere – zoetstoffen in een sportdrank toegevoegd die allemaal hun bijwerkingen hebben op uw lichaam. Neem liever fruit (banaan, druiven, pruimen). Dat zijn geen geraffineerde suikers en zeker geen zoetstoffen, maar koolhydraten die gemakkelijk omgezet worden in glucose. 
Maak het uzelf gemakkelijk en gezond. Doe wat vruchtensap aangelengd met water in uw fles en drink dat tijdens het sporten. Daarmee krijgt u geen kleurstoffen, geen zoetstoffen en geen smaakstoffen binnen.

Energie

De voedingsindustrie heeft de laatste jaren weer een nieuwe kreet waarmee massa’s mensen, vooral sporters, voor de gek worden gehouden. Energiedranken schijnen de oplossing te zijn voor het tekort aan energie. Niemand weet wat energie is, maar het schijnt dat de voedingswarenindustrie wel weet hoe energie in het lichaam aangevoerd moet worden. Bij analyse komen we snel tot de conclusie dat deze drankjes vol – nee, boordevol – cafeïne zitten, soms zelfs vijf keer meer dan in een kop koffie. Vaak worden ook taurine, verschillende vormen van suiker en zoetstoffen toegevoegd. 
Dorstlessers bevatten veel koolhydraten (sacharose, glucose, fructose) en elektrolyten (natrium, kalium, magnesium) als energiebron. Ze bevatten 4 tot 8% suikers, terwijl dat voor softdrinks het dubbele is. Energiedranken bevatten 20 tot 40% suikers en worden meer gepropageerd bij langdurige sportprestaties. 

Allemaal toevoegingen

Hierna staan we stil bij een reeks toevoegingen die vaak gebruikt worden in sportdranken. We noemden al taurine. Dit is is een aminozuur dat geïsoleerd is uit ossengal. De naam komt van ‘Bos Taurus’; dat is de Latijnse naam voor rund. Nu begrijpt u ook waarom een bekende energiedrank de stier als herkenning gebruikt. Taurine is aanwezig in de vloeistoffen in de longen, spieren en zenuwweefsel. Het lichaam maakt ook zelf taurine uit methionine (een ander aminozuur) en er wordt een deel uitgescheden via de urine. Te veel vlees kan de taurinegehalte verhogen en als de nieren niet goed werken, kunnen er klachten ontstaan. 
Guarana is een andere toevoeging, gemaakt uit de bessen van de Paullina cupana uit het Amazonegebied. Guarana bevat veel cafeïne die gemakkelijker in het lichaam opgenomen wordt dan de cafeïne uit gewone koffie.

Efedrine

Ma Huang staat ook bekend als Zeedruif en efedrine. De werking van efedrine is stimulerend als een kleine dosis amfetamine. Het werkt echter wel verslavend en bij chronisch gebruik bestaat kans op hoge bloeddruk, psychoses en degeneratie van het zenuwstelsel. Dit product kan leiden tot hartaanval, beroerte en zelfs de dood. De FDA (Food and Drug Administration) heeft vanaf begin 2003 alle producten die Ma Huang bevatten verboden.
Dan L-Fenylalanine (of phenylalanine), een aminozuur, ofwel één van de bouwstenen van eiwitten. Het is een natuurlijke stof die in vrijwel ieder eiwit (dierlijk of plantaardig) voorkomt. Het is een essentieel aminozuur. Dit betekent dat ons lichaam het niet kan aanmaken, dus dat we fenylalanine uit de voeding moeten halen. Zonder fenylalanine kunnen we simpelweg niet bestaan. Echter, er is een groep mensen die lijdt aan phelylketonurie (PKU), een erfelijke afwijking. Daarbij kan een teveel aan fenylalanine niet door het lichaam worden uitgescheiden (normaal via de urine). Het teveel wordt omgezet in diverse giftige verbindingen door de lever. Mensen met PKU die een teveel aan fenylalanine binnenkrijgen hebben dus last van allerlei vergiftigingsverschijnselen. 

Suikervrije producten

Veel suikervrije producten bevatten aspartaam als zoetstof. Aspartaam bestaat uit twee aminozuren, één ervan is fenylalanine (40%). Omdat dit dus een gevaar op kan leveren voor mensen met PKU, wordt er een waarschuwing op de producten geplaatst. Mensen met PKU weten wel dat ze niet teveel eiwit mogen binnenkrijgen. Helaas staat er geen waarschuwing op vele eiwitrijke producten zoals melk en kaas. Producten waar normaal geen eiwit in zit (zoals frisdrank) maar wel aspartaam aan toegevoegd is, zijn voorzien (of beter gezegd: behoren voorzien te zijn) van een waarschuwing.

Narcosemiddel

Vervolgens aandacht voor ketamine. Dit is eigenlijk een narcosemiddel en in de diergeneeskunde wordt het nog toegepast. Ketamine werd in 1961 ontdekt en gebruikt tijdens de Vietnam-oorlog bij operaties. Ketamine is daarna in Amerika doorgedrongen als recreatief middel. Ketamine geeft geestelijke afhankelijkheid. In combinatie met andere middelen die de energie opwekken wordt Ketamine vaak door dansers gebruikt, omdat het dan de hartfrequentie en de ademfrequentie opjaagt waardoor extra inspanningsmogelijkheid ontstaat (langer dansen). Het kan ook hallucinaties veroorzaken die zelfs de vorm kunnen aannemen van bijna-dood-ervaringen en een te grote dosis kan een hartaanval veroorzaken met de dood als gevolg veroorzaken.
Tot slot glucuronolactone (glucuronic acid lactone). Dit komt van nature voor in het lichaam. Het werd voor het eerst gebruikt als een drug in de Vietnam-oorlog om de soldaten een gevoel van welbehagen te geven.

Commerciële kreten

De handel biedt met commerciële kreten verschillende soorten sportdrank aan: hypotoon, isotoon en hypertoon. Vloeistoffen worden via de darmwand in het lichaam opgenomen door een proces dat osmose heet. Dat kan als de vloeistoffen in de darm minder geconcentreerd zijn dan de vloeistoffen erbuiten. Is dat niet zo, dan moet eerst vloeistof uit het lichaam gehaald worden om de vloeistof te verdunnen. Uit onderzoek blijkt dat isotone en hypotone drankjes even snel opgenomen worden als water. Bij hypertone dranken (bijvoorbeeld alcohol) verloopt het proces trager, zodat ze minder geschikt zijn om de dorst te lessen. Het gebruik van alcohol is daarom af te raden tijdens en/of na het sporten. 

Rudolf E. de Wit

Maak je eigen sportdrank!

1. Pers twee sinaasappels uit of neem een glas natuurlijk appelsap. Vruchtensappen bevatten ongeveer 12% koolhydraten en dat is al veel meer dan de optimale concentratie van een sportdrank. Doe daar eenzelfde hoeveelheid water en een snuifje zout bij en u hebt de juiste concentratie. 

2. Pers een halve limoen uit en voeg een lepel honing toe. Daarna goed mengen (schudden kan ook als u het in een drinkfles maakt) in voldoende water. Lekker fris, vol koolhydraten en puur natuur. 

Geen zin of tijd om een sportdrank te maken? Neem een banaan en een paar slokken water: natuurlijker kan niet. Of meng wat ‘Sentebibu’ (de nieuwe Aloëdrank gemaakt op Curaçao) met water. Zo krijgt voldoende koolhydraten en water binnen. En ook weer: 100% natuurlijk! 

Afvallen? Vergeten maar!

Door het drinken van sportdrank of energiedrank wordt uw glycogeenvoorraad snel aangevuld. Hierdoor voorkomt u dat het lichaam energie uit de vetreserves gebruikt. Iemand die naar de gym gaat, of aerobics doet met het doel om bewust wat gewicht te verliezen, zal juist door gebruik van deze ‘wonderdrankjes’ met ‘weinig calorieën’ (door de vele zoetstoffen) niet afvallen. Van een vermindering van gewicht is dus geen sprake. De vetdepots worden op deze manier immers niet aangesproken. Het is dus (duur) water naar zee dragen. 

Let op zuur! 

Aan sportdranken worden ook zuren toegevoegd voor een frisse smaak. Door veelvuldig gebruik kan het gebit worden aangetast. Water heeft een pH (zuurtegraad) van 7; de pH van koffie is 5,3, de pH van bier is 4,3, de pH van sportdrank is 3,4. Zuur!