Oud worden en vervolgens als een kaartenhuis in elkaar storten

Osteoporose

Een kritische kijk op aandoeningen en ziektes door Rudolf de Wit

Osteoporose betekent letterlijk ‘poreuze botten’. Deze aandoening wordt ook wel botontkalking genoemd. Soms noemt de dokter het ook een ‘verspreide vorm van botreuma’. Er wordt hierbij te weinig bot gevormd of er is een overmatig botverlies. Het gevolg: dunne, broze botten die makkelijk kunnen breken. Deze botontkalking treft vooral ouder wordende mensen.

Vanaf de leeftijd van ± 35 jaar verliest iedereen jaarlijks wat botmassa maar bij vrouwen begint na de menopauze het bot versneld te ontkalken zodat osteoporose het meest bij ouder wordende vrouwen voorkomt. Eén op vier vrouwen loopt kans ooit een fractuur te krijgen.  Ook oudere mannen kunnen osteoporose krijgen.
Hoe hoger de botmassa op jonge volwassen leeftijd is, hoe minder kans men maakt op oudere leeftijd osteoporose te ontwikkelen. 
Ontkalking is niet pijnlijk, maar eventuele pijn is het gevolg van scheurtjes of breuken in het botweefsel.  De rug- en lendenwervels, die het zwaarst belast worden, worden het sterkst aangetast. Osteoporose is de ‘oorzaak’ van de meeste pols-, wervel- en heupfracturen (soms optredend na een minimaal trauma) op oudere leeftijd.  Vaak wordt osteoporose pas ontdekt als een oudere een bot breekt.

Osteoporose kan verdeeld worden in twee types: 

Bij type 1 gaat het om vrouwen na de overgang of bij jongere vrouwen bij wie de eierstokken zijn verwijderd.  Hier speelt de daling in het oestrogeengehalte een belangrijke rol.  

Type 2, de ouderdomsosteoporose, treft mannen en vrouwen, meestal boven de 70 jaar.  Deze mensen krijgen soms te weinig calcium binnen via de voeding en nemen het slecht op in de darm.  Bij de man zou een tekort aan androgenen (bepaalde hormonen) ook een rol spelen.  Het vermogen om vitamine D aan te maken en om calcium, magnesium en andere stoffen op te nemen daalt.
Allemaal mooi zou u zeggen, maar wat is de oorzaak van het overmatige botverlies? Waarom wordt er te weinig bot gevormd? Inderdaad: het is belangrijk om de oorzaak op te zoeken anders kan je de aandoening niet genezen of voorkomen. Er zijn veel producten in de handel waarvan beweerd wordt dat deze helpen tegen osteoporose. Veel van deze producten dragen de naam ‘medicijn’ wat totaal verkeerd is omdat een medicijn u zou moeten helpen. We zien dat ongeacht het gebruik van medicijnen osteoporose toch verder voort gaat en dat er steeds meer mensen zich aanmelden voor kalktabletten… die ze voor de rest van hun leven zouden moeten gebruiken. 

Oorzaken

In de meeste medische boeken zult u steeds dezelfde oorzaken vinden van osteoporose. Net als bij vele aandoeningen zult u –de leek- nooit de waarheid te weten komen. Meestal wordt onder de noemer ‘oorzaak’ beschreven wat de ‘geneeskunde’ waarneemt. Er wordt een opsomming gegeven van ervaringen, registraties en statistieken. De waarheid wordt nooit bekend gemaakt. Stelt u zich maar voor wat er zou gebeuren als de (lijdende) mens de waarheid te weten zou komen. Dat zou betekenen dat een ieder preventief kan optreden en daadwerkelijk kan voorkomen dat ziektes en aandoeningen zouden ontstaan. In het geval van osteoporose wordt de mensen ingeprent dat osteoporose ontstaat als de afbraak te snel gaat of als de vorming van vervangend bot achterblijft’. Dit is precies wat ik hierboven heb aangegeven; dit is geen ‘oorzaak’ maar een waarneming. De opsomming van de waarnemingen luidt:

“De ‘oorzaak’ van osteoporose is meestal:

• Als in de opbouwjaren, voor het 35ste jaar, niet de optimale botmassa is bereikt 
• Een gebrek aan oestrogeen 
• een gevolg van hormonale stoornissen zoals schildklier- of de nierafwijkingen 
• een gevolg van bovenmatig gebruik van geneesmiddelen, zoals corticosteroïden.” 

Risicofactoren

Ook van de Risicofactoren die vermeld worden krijg ik kriebels en juist daarvan krijg ik botontkalking. Dit zijn volgens de wetenschappers en farmaceuten de ‘risicofactoren’:

• Vrouwen (hormonale veranderingen tijdens de menopauze) hebben meer kans op osteoporose dan mannen. 
• Bij het ouder worden neemt de botmassa af: de botten worden zwakker, minder dicht en breekbaarder. 
• Mensen van het Kaukasisch ras (met een witte of gele huid) hebben meer kans op osteoporose dan mensen met een donkere huid. 
• Er zijn aanwijzingen dat osteoporose erfelijk is. 

Halve waarheden

Waarom worden wij (opzettelijk) misleid of krijgen wij halve waarheden te horen (halve waarheden zijn immers wel ‘hele’ leugens!)?
Het antwoord kunt u zelf verzinnen: zodra een aandoening een ziekte wordt, dan kan er een medicijn voorgeschreven worden en dan is de farmaceutische industrie in extase want dan kunnen miljarden dollars verdiend worden aan uw aandoening of ziekte. In het geval van osteoporose kunnen er miljarden mensen, speciaal vrouwen in de menopauze –alsof dat ook een ziekte is-, aan de medicijnen. In zowat elk handtasje, medicijnkastje, op het aanrecht of op de koelkast staan de busjes vitamine D, kalk-, calcium-, en zinktabletten. De consument gaat op zoek naar producten die verrijkt zijn met Vitamine D, extra Calcium en voorzien van kreten als ‘goed voor uw botten’. De waarheid of de oorzaak staan niet eens in de kleine letters op de bijsluiter.

Hele waarheden

De waarheid is echter eenvoudiger, goedkoper, veiliger en is in bereik van een ieder die daadwerkelijk aan preventie wil doen. 
Een aantal voedingsfouten zorgt voor een te grote uitscheiding van calcium via de urine. U zou er goed aan doen om deze lijst goed te bestuderen.

1. Teveel eiwit in de dagelijkse voeding. Vermijd dus het eten van teveel en te vaak dierlijke eiwitten zoals vlees –vooral varkensvlees- en zuivelproducten. Een groot misverstand in onze samenleving is dat melkproducten belangrijk zijn voor de vorming van calcium in onze botten, waardoor de kans op ziekten als osteoporose (botontkalking) verminderd wordt. De reden waarom deze stelling aan de man is gebracht, heeft waarschijnlijk te maken met de marketingmacht van de zuivelindustrie. Onderzoeken hebben al bewezen dat osteoporose juist meer in Westerse landen voorkomt waar men veel zuivel gebruikt, terwijl osteoporose veel minder voorkomt in landen waar geen zuivel gebruikt wordt. Zuivel bevat veel fosfor, waardoor de zuurgraad van het bloed omlaag gaat. Om deze verlaging te compenseren wordt er calcium uit de botten gehaald. Het calcium in zuivel wordt maar voor een klein percentage opgenomen. Verder is het belangrijk om het verhaal over ‘koemelkallergie’ (Support, editie1, januari 2005) nogmaals te lezen. Daarin kunt u lezen dat o.a. het negroïde en Aziatische ras, juist geen melk (lactose) kunnen verteren. Magere zuivelproducten zijn juist slechter want het eiwit wordt slechter verteerd dan bij volle zuivelproducten en daardoor wordt het calcium moeilijker geabsorbeerd.  Er is een verband tussen Calcium, Magnesium en Fosfor.  Een hoge consumptie van vlees en zuivel brengt veel eiwitten, verzadigde vetten en fosfor aan. Verzadigde vetten hebben een remmende werking op de opname van Calcium en Magnesium.  Een hoge eiwitopname verhoogt de Calciumuitscheiding; dit geldt ook voor fosfor, dat ook voorkomt in frisdranken. Een verstoorde Calcium-fosforverhouding is steeds nadelig.  Een teveel aan fosfor doet de behoefte aan Magnesium stijgen, verstoort de Calcium-huishouding en zorgt voor Calciumgebrek.  Tegenover 2 delen Ca staat 1 deel fosfor.  Het toevoegen van fosfor aan vlees, conserven en frisdranken is schadelijk.  Bovendien belemmert het ook de opname van zink en koper. Een eiwitrijke voeding scheidt niet alleen teveel Calcium uit via de urine maar verstoort ook het zuur-basenevenwicht. Eiwithoudende voedingsmiddelen zijn rijk aan niet-metalen die zich tijdens de stofwisseling omzetten in metabole zuren, die de zuurgraad (pH) van het bloed bedreigen. Als tegenreactie gaat het organisme op zoek naar Calcium en haalt dat dan uit de botten en de tanden. 
2. Zoutrijke voeding: Natrium verhoogt de Calciumuitscheiding via de urine. Dus weg met het pakje zout!
3.  Koffie; 1 kopje koffie scheidt zo’n 8 à 10mg Calcium uit via de urine. Verder bestaat er een cumulatief (opstapelend) effect want voor elk kopje koffie moeten uw nieren 24 uur werken om het gif uit het lichaam te halen. Stelt u zich eens voor wat er gebeurt als u 3 kopjes koffie per dag gebruikt en dat 5 jaren lang. Uw nieren zijn na enkele maanden zwaar overbelast en kunnen daardoor niet goed functioneren. Helemaal niet gek dat er steeds meer dialysecentra bijgebouwd moeten worden…en na het dialyseren krijgt u …een bakkie koffie! 
4. Alcohol verhoogt de calciumuitscheiding via de urine, door verlaging van de reabsorptie door de nieren; alcohol stimuleert de bijnier en verhoogt de productie van cortisol.  Corticosteroïden verlagen de calciumabsorptie.
5. Oxaalzuur (in o.a. spinazie, postelein, rode biet, cacao) bindt Calcium aan zich, waardoor er onoplosbare calciumoxalaten worden gevormd die met de stoelgang uitgescheiden worden, of waarvan de kristallen zich in de nieren ophopen en nierstenen kunnen veroorzaken. 
6. Fytinezuur (in brood, volle granen) bindt Calcium aan zich zodat er onoplosbare fytaten worden gevormd, zodat het Calcium niet kan worden opgenomen.  Fytinezuur belemmert eveneens de opname van magnesium, ijzer en zink. Gebruik dus liever speltbrood (zie Support 4). Door het gebruik van zemelen kan er ook een verhoogd fytinezuur ontstaan.
7. Geraffineerde suiker is misschien de grootste boosdoener in het geval van osteoporose. Suiker in snoep, kauwgum, gebak, jam, chocola, frisdranken, sportdranken, enz. is een echte vitaminen- en mineralenrover.
8. Het kost het lichaam juist aan o.a. Calcium om suiker te kunnen verteren en op te nemen. Helemaal niet raar dat de tanden, botten, de nagels verlies van calcium tonen. Een fastfood- en suiker/snoepdieet op jonge leeftijd zorgt ervoor dat de botten niet de optimale dichtheid bereiken zodat men kans loopt al vroeg aan osteoporose te beginnen.
9. Ook een tekort aan magnesium door gebruik van geraffineerde koolhydraten, koffie, alcohol, en een te lage opname in de voeding leidt tot een verhoging van het een versnelde afbraak van calcium uit de botten.
10. Gebrek aan lichaamsbeweging.  Een bedlegerig persoon verliest 1% botmassa per week. Regelmatige matige tot intensieve lichaamsbeweging verhoogt de botdichtheid met gemiddeld 30%. Zodra een ouder persoon om wat voor reden dan ook enkele dagen in bed moet liggen is het verstandig om er een fysiotherapeut erbij te halen. 
11.  Roken en meeroken veroorzaken een daling van de botaanmaak, een snellere afbraak van oestrogenen, en kan de menopauze vervroegen. Wees streng voor uzelf en eis dat uw werkplek rookvrij moet zijn. 
12. Verder zijn er nog enkele vitaminen, mineralen en voedingssupplementen die belangrijk zijn bij botvorming: vitamine A, B6, B12, C, D, K, foliumzuur; en mineralen: calcium, magnesium, fosfor, zink, mangaan, koper, silicium, borium; en verder essentiële vetzuren.
13. Bij de opname van calcium in de darm zijn vitamine C, D, K, magnesium, borium nodig. Vitamine K is te vinden in groene bladgroenten zoals sla, broccoli, kool, eierdooier, kelp en chlorella.  
14.  Als laatste moet ook vermeld worden dat de (bij)schildklier een belangrijke rol speelt bij osteoporose. De schildklier zal echter nooit zomaar ‘verkeerd’ gaan werken. Meestal zijn het ook verkeerde voedingsmiddelen die de schildklier en bijschildklier beïnvloeden waardoor er een verstoorde hormoonhuishouding ontstaat. (De schildklier zal overigens in een apart artikel in Support worden belicht.)

Preventie

Dan – en pas dan als u uw voeding en levensstijl heeft aangepast – kunt u tevreden zeggen dat u preventief bezig bent. Het is zeker aan te raden om een onderzoek te doen bij uw specialist voor een vroeg-diagnose. Vraag uw huisarts voor een verwijzing (Stichting Osteoporose-Preventie, Mahaaiweg 30, telf. 737-0895).
Bij dit onderzoek wordt gekeken hoe de dichtheid van de botten is.

Als u een botsupplement wenst te gebruiken is het aan te raden om altijd calcium te combineren met andere stoffen die voor een verbeterde opname en inbouw in de botten verzorgen. Deze stoffen zijn o.a. magnesium, vitamine D, vitamine K, borium, koper, mangaan, strontium en zink.