‘Doekje tegen het morsen’ & tafelmanieren

‘Doekje tegen het morsen’ & tafelmanieren

Servet: voor eten ‘in ’t net’

Het woord servet stamt van het Franse woord ‘serviette’ dat doekje betekent. De Engelsen noemen het ‘napkin’ en die aanduiding is afgeleid van ‘nappe’, het Frans voor tafelkleed. De functie van een servet is om uw kleren te beschermen tegen eventueel gemorst voedsel, uw handen aan af te vegen en om uw lippen te deppen. Vooral bij het eten en drinken in gezelschap is het een vast onderdeel van ‘nette tafelmanieren’. 

Vroeger werd er bij het eten geen bestek gebruikt, maar werd met de vingers het voedsel naar de mond gebracht. Zelfs bij de ‘geciviliseerde’ Romeinen bestond geen servet: zij veegden hun vieze vingers en handen af aan het haar van een slaaf. Slavenjongetjes hadden speciaal voor dit doel lang haar. Daarna gebruikte men het tafelkleed, waarvan het overhangende deel zo groot was dat het dubbelgevouwen op de schoot kon worden gelegd. Pas later verscheen een speciaal doekje, het servet, meestal van linnen of katoen gemaakt. 
In de zestiende eeuw droeg de gast aan tafel het servet op de schouder of op de linkerarm. Later werd het servet om de hals geknoopt om te voorkomen dat de witte kraag vuil werd tijdens het eten. 

 Hoort op schoot

Het servet is een vierkante doek dat aan het begin van een diner op het bord of rechts van het bord ligt. In Engeland legt men het servet links op het broodbordje. Het kan ook opgerold in een servetring gestoken worden. Een servetring wordt meestal in huiselijke sfeer gebruikt en zijn meestal voorzien van een letter, initiaal of een bepaalde kleur omdat het servet vaker gebruikt wordt. 
Zodra u aan tafel gaat zitten, legt u het servet half opengevouwen, met de vouw naar u toe, op uw schoot. Dit kan op twee manieren. Ten eerste recht, dus met een zijde evenwijdig met de tafel en ten tweede diagonaal, dus met een punt naar de tafel. De laatste methode zou de beste zijn, omdat het servet zo het meeste gemorste op kan vangen.

 Belediging gastheer

Het servet wordt niet gebruikt om het bestek, bord of glas mee op te poetsen. Dit is een grove belediging voor uw gastheer. Indien u ergens een vuiltje meent te bespeuren dan vraagt u beleefd aan de ober om een ander glas, bord of lepel. Het is belangrijk dat u daarom al het eetgerei grondig inspecteert voordat het op tafel aan uw gasten gepresenteerd wordt. 
Na afloop van het diner legt u het servet links naast het bord. Is het bord al weggehaald, dan legt u het servet op de plek waar het bord stond, dus voor u neer. Het servet legt u nooit op het bord. U gaat het servet niet opvouwen of een artistieke vouwmethode introduceren. Het servet hoort u gewoon losjes op de juiste plek neer te leggen. Als er een servetring gebruikt is, dan steekt u uw servet niet weer door de ring, want dat zou kunnen betekenen dat u zichzelf weer uitnodigt voor een volgende keer. Het gebruiken van uw servet om de gemorste kruimeltjes brood weg te vegen is ook ongepast. 

Tafeletiquette

Tijdens het eten kan het gebeuren dat er wat voedsel op de lip blijft hangen. Om te voorkomen dat dit op de rand van uw glas terecht komt of tijdens het praten bij een andere gast (op het bord of kleding) terecht komt, is het servet wederom een uitstekende preventie. Gebruik het servet ook vóór het nemen van een slok wijn. Dit voorkomt ‘vette lippen’ op het glas en ook dat hoort niet volgens de geldende tafeletiquette. Ook is het servet bestemd om nu en dan discreet de mond af te vegen. 

Neus snuiten?

Het servet met een punt bij de boord insteken of met een knoop om de hals knopen, wordt als bijzonder ordinair gezien. Een servet gebruiken als slab wordt alleen gedaan bij hoogbejaarden omdat verwacht kan worden dat bij hen morsen niet uit te sluiten is. De enige plek waar u het servet bij de boord insteekt is in een echte ouderwetse ‘steak house’ waar u als een ‘cowboy’ aan tafel uitgenodigd bent. Slabbetjes zijn voor baby’s en kleine kinderen.
Snuit nooit je neus in het servet; daarvoor heeft u uw zakdoek in uw broekzak. Ook de tanden worden niet schoongeveegd of ontdaan van lippenstift. 

Vingerkommetje 

Vingerkommetjes kunnen u na het hoofdgerecht en voor het dessert worden aangeboden. Dit wordt meestal gedaan als de vingers gebruikt mogen worden bij het hoofdgerecht. Bijvoorbeeld bij het eten van gevogelte, krab of lamskoteletten. 
Als het kommetje voor u op een bord wordt gepresenteerd, gebruikt u beide handen om het kommetje te verplaatsen naar uw linkerzijde. Ook het vingerdoekje dat onder het kommetje ligt verplaatst u mee. Meestal wordt het vingerkommetje al links geplaatst als de gastheer uw keuze van hoofdgerecht weet. 
Doop de vingers van één hand in de schaal en droog ze af aan het servet dat u op uw schoot ligt. Doe hetzelfde met de andere hand. Soms ligt er een bloem of schijfje citroen in het kommetje. Laat dat gewoon liggen. Citroen wordt vaak gebruikt omdat het gemakkelijk het vet en ook de geur van de vingers verwijdert. Sommige restaurants geven tijdens een gang waarbij u met uw handen mag eten een hete handdoek in plaats van het vingerkommetje.

Rudolf de Wit