Transitie naar een nieuwe levensstijl

Niet alleen een kwestie van motivatie

Over het algemeen weten mensen precies wat goed voor ze is. En toch slagen ze er niet in om de nodige veranderingen in hun leven door te voeren. Waarom is dat?
Mensen met overgewicht weten best wat gezond eten is; dat ze beter groenten en fruit kunnen eten. Ze weten ook wel dat ze beter geen gefrituurd voedsel kunnen eten en fastfood restaurants dienen te mijden.

Bij sigaretten, koffie en drugs denk je al gauw aan een verslaving die lastig te overkomen is. Maar voor het veranderen van je dieet moet wilskracht en discipline toch genoeg zijn? Of niet? Helaas zijn er meer factoren die een rol spelen in het al dan niet succesvol zijn van een veranderproces.

Eerste factor: De kracht van gewoonte

De mens creëert gewoontes om energie te besparen. Als we een handeling maar vaak genoeg herhalen, wordt het een gewoonte. Deze gewoontes worden in onze hersenen ingegraveerd; de neural pathways smelten letterlijk samen. 

Net als water, dat als het maar lang genoeg over een steen stroomt, het een goot uitholt. Hoe dieper de goot, des te minder waarschijnlijk het wordt dat het water op een andere plek over de steen stroomt.

Dit proces bespaart de hersenen energie omdat je niet meer bewust over een handeling hoeft na te denken en er ‘werkgeheugen’ vrijkomt om aan andere dingen te denken. Dit is een voordeel wanneer je niet meer hoeft na te denken hoe je een auto moet besturen en je je kunt concentreren op eventuele gevaren in het verkeer.

Maar als het een slechte gewoonte is, dan is dit proces juist een nadeel.

De eerste stap is het bewust worden van je gewoontes. Vaak zijn gewoontes zo vanzelfsprekend dat je ze zelf niet ziet. Een coach is opgeleid om deze gewoontes te ontdekken en je er bewust van te maken.

De tweede stap is het doortastend herhalen, herhalen, herhalen van een positieve handeling die de negatieve vervangt. Dit herhalen moet nieuwe ‘neural pathways’ vormen. Het kan wel drie tot zes maanden duren voordat de nieuwe handeling een gewoonte wordt.

Oplossing:
Stap 1: Onderzoek waar je precies bang voor bent. Schrijf dat op papier. Is het een reële angst? Is het iets waar een oplossing voor is? Stap 2: Schrijf op papier wat je allemaal moet veranderen en plan de verandering in kleine stapjes zodat het niet overweldigend is. Meditatie kan ook helpen bij het overwinnen van angst. Wordt comfortabel met angst. Zie dat het alleen een gedachte is. Ik houd van de Engelse spreuk: ‘Fear is just False Evidence Appearing Real’. Een andere methode om angst te overwinnen is om steun te zoeken bij gelijkgezinde mensen, wat me bij het derde punt brengt.

Derde factor: Omgeving

Wat als je je dieet wilt veranderen maar al je collega’s gaan in de lunchpauze naar een fastfoodrestaurant? Neem je dan je eigen lunch mee naar dat restaurant, of ga je in je eentje lunchen? Iemand die veganistisch wil worden ziet het wellicht niet zitten om aan alle vleesetende vrienden tekst en uitleg te geven over het hoe en waarom. Of stel je voor dat de rest van je gezin van vet en zout eten houdt met veel vlees en weinig groenten, hoe ga je het dan voor elkaar krijgen dat er voor jou apart gekookt wordt? Of stel je voor dat je in een studentenhuis woont waar iedereen rookt en de sociale contacten worden onderhouden onder het genot van een sigaretje.

Om een nieuwe gewoonte in te bouwen heb je discipline nodig, emotionele steun, en de juiste omgevingsfactoren. Dus omgeef jezelf met gelijkgezinde mensen. Ga naar de sportschool en maak vrienden daar. Sluit vriendschap met andere collega’s die een gezond leven leiden. Of maak virtuele vrienden. Er zijn genoeg supportgroepen en ‘communities’ op YouTube, Facebook en Instagram. Het is onvermijdelijk dat je schadelijke vrienden uit je leven moet bannen. Dat is het moeilijke gedeelte, maar je krijgt er ‘echte’ vrienden voor terug.

Sla jezelf niet voor de kop als het niet in een keer lukt. Het is een moeilijk proces. Houd er rekening mee dat je af en toe in je oude gewoontes zult terugvallen. Ook dat is niet erg. Het is allemaal deel van het proces. De aanhouder wint!