Autisme, soms zichtbaar, soms onzichtbaar

De vooraanstaande Zweedse psychiater Paul Eugen Bleuler (1857-1939) was de eerste persoon die de term autisme gebruikte. Het woord komt van het Griekse ‘autos’ en betekent ‘zelf’, of in het Engels ‘self’. Een persoon met autisme heeft moeite met sociale interacties en is in meer of mindere mate in zichzelf gekeerd.

De meeste mensen denken bij autisme aan de inmiddels al vrij oude film ‘Rainman’ met Dustin Hofmann als hoofdrolspeler. De vorm van autisme die hierin naar voren wordt gebracht is de meer extreme, meer zichtbare en hoogstwaarschijnlijk ook de meest bekende vorm van autisme. Het is de zogenoemde klassieke vorm van autisme. Communicatie met de persoon in kwestie is hierbij zeer moeilijk tot onmogelijk. De persoon beschikt verder over een uitzonderlijke, vaak rekenkundige gave. 

Classificatie

Er zijn echter verschillende soorten van autisme, die ook vrij veel van elkaar verschillen. Autisme uit zich dus op verschillende manieren. In de loop der jaren zijn er dan ook verschillende vormen van autisme geclassificeerd waaronder de Autistische stoornis, het Asperger syndroom, en het syndroom van Rett. Het Asperger syndroom komt meer voor onder personen met een normale tot hoge intelligentie en is vaak minder zichtbaar. Het syndroom van Rett komt voornamelijk voor bij meisjes en is een zeldzame aangeboren ontwikkelingsstoornis. Na eerst normaal sociaal gedrag te hebben vertoond, gaat het kind zich al vrij jong autistisch gedragen ten gevolge van een ontwikkelingsstoornis van het zenuwstelsel. Bij deze kinderen kan het sociale contact naderhand wel weer iets verbeteren.
Momenteel worden alle (vijf) verschillende soorten van autisme officieel onder één noemer gebracht, namelijk  het ‘autismespectrumstoornis’. Classificatie vindt plaats naar gelang de ernst van de symptomen. Het spectrum varieert van personen die moeite hebben met het aangaan van sociale interacties tot aan personen die niet kunnen praten. Hoeveel invloed autisme op iemands leven heeft verschilt per persoon en hangt ook af van de levensfase. Over het algemeen kan gesteld worden dat 1 op de 100 personen een vorm van autisme heeft. 

Definities

Er bestaan verschillende definities voor autisme. In allemaal staat centraal dat autisme een aangeboren ontwikkelingsstoornis is die zich kenmerkt door beperkingen op het gebied van sociale interactie en (non-)verbale communicatie en door een beperkt, repetitief of stereotiep gedragspatroon. Verder vertonen personen met autisme een extreem hoge mate van rigiditeit, een emotionele afstandelijkheid, en een kort concentratievermogen.
De manier waarop personen met autisme informatie tot zich nemen is anders. Prikkels uit de omgeving komen anders binnen en worden ook op een andere manier verwerkt. Deze andere manier van prikkels verwerken leidt tot zowel sterke, als minder sterke kanten. Sterke kanten zijn dat mensen met autisme vaak een goed oog voor detail hebben, eerlijk zijn, recht door zee, analytisch en hardwerkend. De minder sterke kanten zijn moeite hebben met het houden van overzicht, moeite hebben met sociale contacten en het hebben van een opvallend beperkt aantal interesses of activiteiten. 

Intelligentie

Van personen met autisme wordt al snel gedacht dat hun intelligentie lager is. Onder mensen met autisme komen echter verschillende vormen van intelligentie voor. Zo zijn er wat zwakker begaafde personen met autisme, maar ook zeer intelligente personen met autisme. Een professor die aan de universiteit les geeft kan ook autistisch zijn en ook hoogbegaafdheid gaat vaak samen met autisme. In het Engels wordt de vorm van autisme die samengaat met een normale tot hoge intelligentie aangeduid als ‘high-functioning autism’. Bij deze vorm van autisme gaat het meestal om het al eerder genoemde Asperger syndroom. Deze personen worden door hun intelligentie – en daarmee samenhangend hun ‘camouflage-talent’ –, vaak niet juist gediagnosticeerd en gaan met de nodige moeilijkheden door het leven. Ondanks het feit dat ze zichzelf wat beter kunnen handhaven hebben ook deze personen, zeker op wat latere leeftijd, hulp nodig om door het leven te gaan. Ook het type hulp of de mate van hulp die personen met autisme nodig hebben, varieert dus van zeer intensieve hulp en begeleiding tot enige hulp en begeleiding. 

Leefstijl

Een zo natuurlijk mogelijke leefstijl en dan met name natuurlijke eetgewoontes, blijkt mensen met autisme vaak erg goed te helpen. Mensen met autisme zijn vaak erg gevoelig. Soms zelfs overgevoelig, voor bijvoorbeeld geluid en geuren. Deze (over)gevoeligheid is niet altijd zichtbaar wanneer moeilijk gedrag, moeilijk contact, soms egoïstisch gedrag, en soms zelfs agressief gedrag meer op de voorgrond treden. Het is echter mede vanwege deze soms extreme gevoeligheid, dat personen met autisme niet tegen al te veel prikkels kunnen. In onze tegenwoordige maatschappij waarbij men zeer stressbestendig moet zijn, overspoeld wordt met prikkels, informatie en mogelijke keuzes, voelt iedereen zich wel eens of vaak gestrest. Het is allemaal eigenlijk teveel. Voor personen met autisme is alles al een heel stuk sneller teveel, omdat ze niet goed in staat zijn om binnengekomen prikkels te filteren. Kenmerkende gedragingen bij sommige vormen van autisme zijn dan ook eigenlijk manieren om een gevoel van veiligheid te creëren. Zich herhalend gedrag zoals heen en weer bewegen of met de armen ‘fladderen’ of steeds weer naar dezelfde/bekende programma’s kijken, geven een gevoel van geborgenheid en veiligheid.
De extra gevoeligheid van personen met autisme uit zich ook in het effect dat voeding op hun heeft. Een natuurlijk en biologisch dieet waarbij zaken zoals conserveermiddelen, kleurstoffen, en vlees waar vaak hormonen aan zijn toegevoegd, vermeden worden, helpen om het gedrag en de gemoedstoestand positief te beïnvloeden. Een mooi boek dat hierover gaat is ‘Een wonder om te geloven’ van Barry Neil Kaufman.  

Medicijnen

Er zijn geen medicijnen om autisme te genezen. Wel worden er vaak medicijnen gegeven om met name de emotionele gedragsproblemen te verminderen die vaak met autisme samengaan. Vooral binnen de natuurgeneeskunde is men niet altijd pro deze medicijnen en hun bijwerkingen. De nadruk wordt dan ook meer gelegd op voeding en kruiden.

Oetie Basilio is drs. Vrijetijdwetenschappen. Uit persoonlijke interesse heeft ze de afgelopen jaren diverse inleidende (online) cursussen gevolgd op het gebied van natuurlijk genezen, alsook de opleiding Medische Basiskennis hbo.